'Hal d'honneur' van Heerlen
Oorlog
Antje Bensen-Offermans
Heerlen 11 september 1902 - Heerlen 1 feburari 1970
In de veertig jaar dat Antje Bensen-Offermans vroedvrouw was hielp zij bij meer dan 10.000 bevallingen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikte ze haar beroep als dekmantel voor verzetsacties. Met haar auto bracht ze geallieerde piloten in zekerheid en op zoek bij Duitsers en NSB-ers, die minder last hadden van de voedseltekorten, liet ze ongemerkt eten in haar tas verdwijnen voor de onderduikers in haar huis. Voorjaar 1944 werd ze met een ander lid van haar KnokPloeg, Rooyackers, door de bezetters opgepakt, verhoord en gevangengezet. Het verzet bevrijde haar net op tijd. Rooyackers werd een dag later geëxecuteerd. Misschien zei ze daarom later dat het verzetswerk slechts een fase in haar leven was en dat haar werk als vroedvrouw een groter en belangrijker deel was.
Al in 1946 kreeg Antje uit handen van generaal Eisenhower en onderscheiding. Bij haar pensionering in 1965 werd zij voor haar rol in het verzet opnieuw onderscheiden met de eremedaille in goud verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau en de hoogste pauselijke onderscheiding, Pro Ecclesia et Pontifice.
Zie ook:
https://www.rijckheyt.nl/cultureel-erfgoed/bensen-offermans-antje-vroedvrouw
Giel Bensen
onbekend
Bensen was hoofdinspecteur van de Mijnpolitie bij de Oranje Nassau mijnen. Hij was de zwager van Antje Bensen-Offermans. In de Tweede Wereldoorlog werd hij een van de verzetsleiders in Limburg en Brabant. Hij was leider van de KP (Knokploeg). Normaal gesproken waren KP-leden alleen actief buiten hun eigen woongebied. Dit om herkenning te voorkomen. Toen een Roermondse KP niet in staat was een Heerlense koerier, de 19-jarige Theo Crijns, uit het Sint Jozefziekenhuis te bevrijden, namen Bensen en zijn mensen die taak op zich. Bensen en Jacques Crasborn gingen gewapend het ziekenhuis in. Een van de politieagenten die op wacht stonden herkende Bensen. Er vielen schoten. Bensen werd in zijn arm geraakt, beide politieagenten raakten ook gewond. Een zou enkele weken later overlijden. De koerier vluchtte in het tumult in zijn blootje via het Aambos naar de kelder van het Bernardinuscollege. Hij en Bensen gingen in onderduik. De bezetter nam maatregelen door de families van Crijns en Bensen gevangen te nemen.
Zie ook:
Crijns, Lodewijk, Met Godsvertrouwen voor het vuurpeloton. Karel van Berckel. Verzetsman en chirurg (Zutphen 2015)
Cammaert, Fred en Marcel Put, Eindelijk een echte burgemeester. Feiten en fabels over Marcel van Grunsven 1940-1946 (z.p. 2014)
Karel van Berckel
Delft 19 augustus 1892 - Vught 5 september 1944
Van Berckel was arts in het Heerlense Sint Josephziekenhuis. Toen op 20 april 1944 enkele landwachters de door hen gearresteerde en daarbij door prikkeldraad gewond geraakte verzetskoerier Theo Crijns binnenbrachten, wist Van Berckel wat hem te doen stond. Hij kende Crijns. Crijns werd geopereerd. Van Berckel verbond zijn hoofd helemaal en verordonneerde dat de patiënt voorlopig niet mocht worden vervoerd. Dit gaf het verzet tijd om een bevrijdingsactie te ondernemen. Dat gebeurde in de vroege ochtend en ging helemaal fout (zie verhaal Giel Bensen). De bezetter had zijn oog nu ook op Van Berckel. Op 24 augustus 1944 werd hij gearresteerd vanwege deelname aan het landelijk artsenverzet, zijn ondergrondse en ondersteunende activiteiten voor deverzetsbeweging Bongaerts en zijn betrokkenheid bij de Landelijke Onderduik en de Knokploegen.
Zie ook:
Crijns, Lodewijk, Met Godsvertrouwen voor het vuurpeloton. Karel van Berckel. Verzetsman en chirurg (Zutphen 2015)
Charles Bongaerts
Roermond 7 augustus 1909 - Sandbossel/Neuengamme 23 november 1944
Bongaerts werd in april 1939 inspecteur van politie in Heerlen. Hij had een grondige hekel aan alles wat met de Nationaal Socialistische Beweging, de NSB, de Nederlandse nazi's, te maken had. Tijdens de mobilisatie haalt hij zich de woede van de NSB op de hals. Na de Nederlndse capitulatie gaat hij terug naar Heerlen. Daar haalt hij met collega Jan de Koning de wapenkast van de Heerlense politie leeg en verstoppen ze de wapens voor later. Een goede zet.
Ook in Heerlen botst de politieman Bongaerts al snel met de Weer Afdeling van de NSB. Om hem meer vrijheid te geven bij zijn verzetsactiviteiten zorgde commissaris van politie Spaen ervoor dat Bongaerts commandant van de brandweer werd.
Uiteindelijk werd Bongaerts het slachtoffer van infiltratie van de bezetter in het verzetsnetwerk. Op 6 november 1943 werd hij gearresteerd. Het duur ruim een jaar voordat hij drie maal ter dood werd veroordeeld. Een poging hem voor 23.000 gulden vrij te kopen leek te slagen. Het geld werd aangenomen, maar Bongaerts bleef in hechtenis. Vanuit Vught ging hij naar Sandbossel/Neuengamme bij Hamburg, waar hij overleed.
Zie ook:
Cammaert, Fred en Marcel Put, Eindelijk een echte burgemeester. Feiten en fabels over Marcel van Grunsven 1940-1946 (z.p. 2014) 97-125.
Jacob Philip Musch
Amsterdam 8 maart 1913 - Ommen 7 september 1944
Een van de vele verzetsgroepen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland actief waren, was de NV-Groep. De groep werd opgericht door de Amsterdamse broers Jaap en Gerard Musch en een vriend van Gerard, Dick Groenewegen van Wijk.
Nadat zij, na een oproep van hun dominee, een Amsterdams joods gezin helpen onderduiken, besloten ze Joodse kinderen te helpen. Die waren makkelijker te verbergen, ze accepteerden makkelijker het gezag van de verzetsmensen, ze hadden geen identiteitspapieren nodig en waren het meest hulpeloos van allemaal.
In het begin hadden ze veel moeite met het vinden van goede adressen om te schuilen. Dat lukte met de hulp van dominee Pontier, die in Brunssum, Heerlen en omliggende dorpen veel gezinnen vond die ermee instemden deze joodse kinderen in hun gezinnen op te nemen. Dit was ook een eis van de leiders van de NV. De ondergedoken kinderen moesten onderdeel worden van het gezinsleven en naar school kunnen gaan en buiten kunnen spelen, net als ieder ander kind.
In totaal redde de NV zo'n 250 kinderen. Musch werd begin september in Nijverdal gearresteerd. Daar was hij met een deel van de joodse kinderen ondergedoken, nadat de bezetter lucht had gekregen van het werk van de NV.
Zie ook:
http://erijswijk.blogspot.com/2011/02/dutch-resistance-group-nv.html
Salomon Silber
Onbekend
Salomon Silber is een joodse jongeman die met hulp van dominee Pontier in Heerlen onderdook. Hij overleefde de oorlog en heeft zijn ervaringen en belevenissen opgeschreven en gepubliceerd. Zijn boek heet: 'Een joodse familie in onderduik'.
Gijs Tuinman
Heerlen 15 november 1979
Tuinman is een beroepsmilitair van het Korps Commandotroepen. Hij werd voor zijn optreden tijdens enkele missies in Afghanistan enkele in Afrika in 2009 onderscheiden met de Bronzen Leeuw, de op een na hoogste Nederlandse militaire onderscheiding. Vijf jaar later ontving hij van Koning Willem Alexander het hoogste militaire eerbetoon, de Militaire Willemsorde en werd hij tot Ridder geslagen.
Zie ook:
De geestelijken dominee Gerard Pontier, kapelaan Jan Willem Berix en secretaris Leo Moonen zijn al genoemd (zie GELOOF).
Harmen Bockma en zijn vrouw Saakje Bockma-Jelsma (ziehttps://www.heerlenvertelt.nl/2011/12/herinneringen-aan-de-boerderij-aan-de-corisbergweg-in-de-tweede-wereld-oorlog-1/)
De verzetskoerier Theo Crijns
De familie Hellenbrand van de Heerlerbaan, die joodse onderduikers hadden.
De mijnwerkers Reinier Savelsberg, Meinardus Tempelman en Servatius Toussaint, die als represaillesmaatregel voor de april/meistaking van 1943 door de bezetter werden gefusilleerd.
Antonia Koetsier, en 16-jarig meisje op 13 oktober 1944 bij een Duitse aanval op Leenhof samen met 9 andere kinderen en enkel volwassen werd gedood.
Henriëtte Neter (1930–1944). Een Joods meisje dat tijdens de Tweede Wereldoorlog in Benzenrade was ondergedoken. Zij werd later opgepakt en in Auschwitz om het leven gebracht.
Zie ook:
Krutzen, Marcel en Egidius Weerts, Doa boave, doa stubt ’t! (daar boven, daar is iets aan de hand!)
https://www.limburger.nl/cnt/dmf20190909_00121994
Voor HOENSBROEK is dit werk al gedaan. Zie:http://www.heemkundehoensbroek.nl/slachtoffers_oorlogsgeweld.html
Peter Meulenberg, bijnaam 'klokkenpeter'. Hij roofde in opdracht van de Duitsers overal in Nederland de klokken uit de kerktorens, zodat het metaal ervan voor de Duitse oorlogsindustrie kon worden gebruikt.
Zie ook: https://www.ouweleem.nl/waar/17-februari-2022
Lambert Hubert Jozef Schiffer, lid van de Colonne Henneicke, een groep Nederlandse nazi-collaborateurs die actief waren als premiejagers in de periode tussen maart en oktober 1943.[1] De groep bestond uit ruim vijftig Nederlanders die tegen betaling jacht maakten op Joodse onderduikers. De groep stond onder leiding van Wim Henneicke. In het halve jaar dat de organisatie bestond was deze verantwoordelijk voor de deportatie van acht- tot negenduizend personen. Op 30 september 1943 werd de organisatie opgeheven, officieel omdat Amsterdam Judenfrei was, maar ook omdat de chef van de Sicherheitsdienst, Willy Lages, zich aan het ongedisciplineerde gedrag van de leden ergerde. De meeste leden werden na de oorlog ter dood veroordeeld, maar kregen later gratie. De straf van Schiffer is onbekend. In 1977 is hij weer in Heerlen en trouwt als 88-jarige opnieuw met de vrouw van wie hij 1937 scheidde.
Mathias Raeven, NSB-er en jodenvervolger. Hij verraadde de onderduikers die bij Hellenbrand zaten. Gelukkig overleefden de man en de vrouw de kampen.Hun baby, die de Duitsers niet hadden bemerkt, werd elders ondergebracht en in 1945 met de ouders herenigd. Ook de Hellenbrand overleefde.
Raeven werd op 14 augustus 1944 geliquideerd.
Zie ook:
https://www.rijckheyt.nl/de-jodenvervolging-te-heerlen
Uw stem uitbrengen?
Stuur een bericht met de naam van uw kandidaat
en eventueel een motivering (graag) naar:
of
ga naar de
en klik daar op de emoticon
die aan uw kandidaat is gekoppeld.